στην εποχή της κλωνοποίησης

        ΗΘΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ

Ας δούμε λοιπόν ορισμένες παραμέτρους και προεκτάσεις στην κοινωνική σφαίρα, στην ηθική και την ουσία του ανθρώπου από επέκταση της κλωνοποίησης στο άνθρωπο, όπως:

  • Πόσοι γονείς θα αντιστέκονταν στην πρόκληση να μην ζητήσουν να κλωνοποιηθεί το παιδί τους που μόλις έχει πεθάνει από μια αρρώστεια ή ένα ατύχημα, λαμβάνοντας ένα κύτταρό του και δημιουργώντας ένα νέο αντίγραφό του, παραγνωρίζοντας το γεγονός ότι ένα τέτοιο αντίγραφο της ζωής δε δίνει μια δεύτερη ευκαιρία στη ζωή - αλλά αποτελεί την ευκαιρία μια άλλης ψυχής να κατοικήσει σε ένα γενετικό υλικό.

Το κύριο ηθικό πρόβλημα είναι εν τέλει όχι τόσο το δικαίωμα κάποιου ανθρώπου να "κλωνοποιηθεί", όσο το δικαίωμα ενός παιδιού να έχει γονείς, μια μητέρα και έναν πατέρα.

  • Πόσοι νεφροπαθείς ή καρδιοπαθείς που θα είχαν λίγα χρόνια ζωής μπροστά τους θα αρνιόνταν την προσφορά να δημιουργηθεί ένα έμβρυο ή νεογνό ίδιο με αυτούς, ώστε να χρησιμοποιηθούν τα όργανά του για μεταμόσχευση, κερδίζοντας όσα περισσότερα χρόνια γίνεται; Με την αντίληψη όμως αυτή, ή έστω με την ανοχή μιας τέτοιας στάσης από ορισμένους ανθρώπους, δεν αντιμετωπίζεται η ζωή ενός άλλου ανθρώπινου όντος (έστω κι αν έχει δημιουργηθεί με ανορθόδοξο τρόπο) ως σύνολο εξαρτημάτων και ανταλλακτικών; Δεν αναβιώνει έτσι μια νέα βαρβαρότητα, προέκταση της άλλης που θέλει να χρησιμοποιεί για μεταμοσχεύσεις όργανα παιδιών της Λατινικής Αμερικής που απάγονται και δολοφονούνται εν ψυχρώ προς δόξαν του "πολιτισμού" του πρώτου κόσμου;
  • Η επικράτηση της αντίληψης ότι μπορεί ο άνθρωπος πλέον να προεκτείνει τον εαυτό του στον χρόνο, όχι με το να αποκτά απογόνους μέσα από την κοσμική πράξη της συνάντησης δύο σωμάτων, αλλά με την κατασκευή ενός μνημείο του εγωιστικού εαυτού του. Μια τέτοια όμως αντίληψη δεν εγκλωβίζει την ουσία του ανθρώπου στο στενό πλάισιο μιας φωτοτυπίας, παραβλέποντας το γεγονός ότι οι άνθρωποι δεν χρειάζεται να κλωνοποιηθούν για να προεκτείνουν τον εαυτό τους στο χρόνο, γιατί αυτό γίνεται εδώ και χιλιάδες χρόνια μέσω των απογόνων τους που τους θυμούνται και μέσω των έργων τους που καταθέτουν στην ποδιά της ιστορίας και στη μήτρα της συλλογικής μνήμης;

"Ας φοράνε λοιπόν οι νέοι φυλαχτό την ευχή μου: ποτέ μη δεχτούν να προέλθει ο άνθρωπος από άλλη μέθοδο, παρά μόνον από κείνην που εφαρμόζει η έλξη, μόνον από τη μεθυστική πειθώ που ασκεί ο έρωτας, μόνον από την αβίαστη ευτυχισμένη συναίνεση των σωμάτων, τη γοργή έστω, τη χιμαιρική έστω, αλλά κάθε φορά σαν καινούργια κοσμογονική ανακάλυψη" Κική Δημουλά

  • To πάντρεμα μεταξύ της γενετικής μηχανικής και της κλωνοποίησης, δηλαδή της δυνατότητας για την αλλαγή του γενετικού υλικού και της δυνατότητας παραγωγής αντιγράφων, όχι μόνον αυτών που είμαστε, αλλά και αυτών που θα θέλαμε να γίνουμε.

Ήδη εδώ και λίγα χρόνια μπορούμε, σε ορισμένες γενετικές ασθένειες να αλλάζουμε τα παθολογικά γονίδια με φυσιολογικά (gene therapy). Ακόμη θά έπρεπε να γνωρίζουμε ότι βρίσκεται σε εξέλιξη το Πρόγραμμα Προσδιορισμού του Ανθρώπινου Γονιδιώματος (Human Genome Project), προϋπολογισμού 3 δισ. δολλαρίων, το οποίο ξεκίνησε πριν από εξήμιση περίπου χρόνια και έχει ως στόχο μέχρι το 2010 να αποκρυπτογραφήσει την πλήρη σύνθεση και λειτουργία των 100.000 γονιδίων από τα οποία αποτελείται το ανθρώπινο γονιδίωμα. Αυτό σημαίνει ότι σε λίγα χρόνια θα μπορούμε να αλλάζουμε κατά το δοκούν, όχι μόνον τα γονίδια που σχετίζονται με τις "οργανικές" ασθένειες, αλλά και με τις ψυχικές, όπως επίσης και τα γονίδια που σχετίζονται με την συμπεριφορά, την εφυία κ.λ.π.

Ποιός λοιπόν μπορεί να αποκλείσει ότι στο άμεσο ή απώτερο μέλλον, ότι τα τρομακτικά αυτά επιστημονικά και τεχνολογικά εργαλεία, δηλαδή η κλωνοποίηση, σε συνδυασμό με την γενετική μηχανική δεν θα χρησιμοποιηθούν στο μέλλον για την κατασκευή και κλωνοποίηση ανθρώπων με "ειδικά" αμετάβλητα χαρακτηριστικά και προδιαγραφές;

Με τον τρόπο αυτό θα καταργούνταν οι κοινωνικές τάξεις γιατί ο "γονιδιακός άνθρωπος" θα επέτρεπε την εμφάνιση μιας κοινωνίας όπου οι ταξικές και κοινωνικές διαφορές θα ήταν πλέον όχι πολιτικά αλλά γενετικά καθορισμένες και κατά συνέπεια μη αναστρέψιμες.

Πρόκειται για μια μορφή "επιστημονικού ρατσισμού", όπου θα παραβλέπεται ο άνθρωπος ως κοινωνικό ον, ως σύνολο των κοινωνικών του σχέσεων που τον διαμορφώνουν και τον χαρακτηρίζουν στη δράση του, αλλά θα κατατάσσεται με βάση τη γονιδιακή του ύπαρξη.

Επιπλέον όλων αυτών η ακόλουθη πρόβλεψη του Αλβιν Τόφλερ προκαλεί το δέος. "Η προσεχής μεγάλη κοινωνική και τεχνολογική επανάσταση, το τέταρτο κύμα, αν θέλετε, είναι πιθανόν να αναδυθεί από το πάντρεμα ηλεκρονικού υπολογιστή και Γενετικής, όταν θα αρχίσουμε να διαθέτουμε κάποια μορφή βιολογικού μικροτσίπ."

Όσο δε η κλωνοποίηση, όπως και κάθε νέα γενετική πρόοδος, θα καθίσταται στο μέλλον εμπορικά εκμεταλλεύσιμη, τόσο μια νέα αγορά για την τεχνολογία θα δημιουργείται και μαζί μ'αυτήν σαν δίδυμο αδελφάκι και η κατασκευή καταναλωτικών αναγκών στους ανθρώπους που στην συνέχεια θα ικανοποιούνται.

"Η ανησυχία σήμερα είναι ότι άλλα όπλα μαζικής καταστροφής, ίσως πιο ευκολόχρηστα από τα πυρηνικά, μπορεί να εφευρεθούν από τους επιστήμονες. Στην πραγματικότητα πρέπει να θεωρήσουμε ότι θα εφευρεθούν, εκτός και αν ληφθούν προληπτικά μέτρα. Είναι προφανώς αδύνατο να πεις σε ποιο τομέα της επιστήμης θα συμβεί αυτό, αλλά οι θεαματικές και τρομοκρατικές εξελίξεις στη γενετική μηχανική μας υποδείχνουν έναν πιθανό τομέα.

Τζόζεφ Ρόμπλαντ