Άρθρα

Μεταλλαγμένες υποαλλεργικές γάτες

Αυγή, 21/01/2005

Η είδηση μας έρχεται από το Λος Άντζελες όπου μια εταιρεία γενετικής μηχανικής, η Allerca, ανακοίνωσε ότι είναι σε θέση να δημιουργήσει γάτες που δεν θα προκαλούν αλλεργία με το τρίχωμα ή το σάλιο τους στους γύρω ανθρώπους. Αυτές οι υποαλλεργικές γάτες προκύπτουν από μια γενετική παρέμβαση, η οποία έχει ως αποτέλεσμα να μην παράγεται από τις γάτες μια αλλεργιογόνος πρωτεΐνη. Οι γάτες αυτές θα πωλούνται στην τιμή των 3.500 δολαρίων και υπολογίζεται η ζήτηση την πρώτη χρονιά να αγγίξει τις 200.000.

Με την παρέμβαση αυτή ανοίγει η εποχή για τη δημιουργία μη "ενοχλητικών" ζώων, προσαρμοσμένων στις απαιτήσεις ή τις "ανάγκες" των ανθρώπων, με τη βοήθεια της γενετικής μηχανικής. Στο άρθρο που ακολουθεί παρατίθενται μερικές σκέψεις και ερωτήματα.

• Η διαδικασία που προτείνει η εταιρεία Allerca για την τροποποίηση της έκφρασης του γονιδίου η οποία σχετίζεται με την ακύρωση της παραγωγή αλλεργιογόνου πρωτεΐνης στις γάτες, ώστε να μπορούν οι άνθρωποι που εμφανίζουν αλλεργία να συναναστρέφονται μαζί τους χωρίς να παθαίνουν αλλεργία από αυτές, έχει δύο διαστάσεις. Η μία είναι το επιστημονικό επίτευγμα αυτό καθαυτό, το οποίο ανοίγει δρόμο για πολλές εφαρμογές στην ιατρική και όχι μόνο, επειδή θα δίνεται η δυνατότητα να ελέγχουμε τη λειτουργία των γονιδίων για την αντιμετώπιση διαφόρων ασθενειών. Η άλλη διάσταση είναι αυτή που αναφέρεται στην σκοπιμότητα των επεμβάσεων αυτών, στην ηθική, στις επιδράσεις στη συνείδηση του ανθρώπου και στη σχέση του με τη φύση.
Τα ερωτήματα που αναπόφευκτα ανακύπτουν είναι, μεταξύ άλλων, τα ακόλουθα:

• Πρέπει να κατασκευάζουμε κάτι ή να επεμβαίνουμε σε κάτι γιατί απλώς μπορούμε να το πράξουμε; Δηλαδή να πραγματοποιούμε κάτι μόνο και μόνο επειδή μας το επιτρέπει κάποια στιγμή το επίπεδο της τεχνολογίας και της επιστήμης, χωρίς στοιχειώδη πρόβλεψη για τα προβλήματα που ενδεχομένως να δημιουργηθούν σε άλλα πεδία, όπως είναι η κοινωνία, η οικονομία, η ηθική, η ελευθερία, η αυτονομία, παραβλέποντας τις επιπτώσεις που θα είχε αυτή η δραστηριότητα των ανθρώπων στη μη ανθρώπινη φύση (άλλους ζωντανούς οργανισμούς και μη έμβια φύση);

• Ποιος μπορεί να εγγυηθεί ότι σήμερα που μπορούμε να δημιουργήσουμε υποαλλεργικές γάτες και αύριο ανθρώπους που δεν θα προσβάλλονται από ορισμένες ασθένειες, ότι μεθαύριο δεν θα τροποποιήσουμε ανθρώπους που θα είναι απρόσβλητοι όχι μόνο από τα αλλεργιογόνα ή τους μολυσματικούς παράγοντες, αλλά και ανθεκτικοί στην καταπίεση ή αδιάφοροι στη στέρηση της ελευθερίας τους; Πού και ποιος θα βάλει τη διαχωριστική γραμμή και με ποια κριτήρια; Και αν σήμερα ή γονιδιακή θεραπεία προωθείται για την εξάλειψη ή την τροποποίηση των παθολογικών γονιδίων, ποιος εγγυάται ότι, με τον υπάρχοντα ηθικό εξοπλισμό της ανθρωπότητας, δεν θα χρησιμοποιηθεί η γονιδιακή παρέμβαση για την εξάλειψη ή την τροποποίηση και των μη παθολογικών γονιδίων, δηλαδή εκείνων που σχετίζονται με φυσικά χαρακτηριστικά, με τον ψυχισμό, ή την συμπεριφορά;

• Πόσο προβλημάτισε τους συγκεκριμένους ερευνητές το ερώτημα για τις επιπτώσεις που θα έχει αυτή η εξάλειψη της αλλεργιογόνου πρωτεΐνης στις γάτες (αλλά και σε άλλα ζώα που θα επεκταθεί αυτή η εφαρμογή) όσον αφορά την υγεία και την επιβίωσή τους, πέρα από την εγωιστική αντιμετώπιση αμφιλεγόμενων αναγκών των ανθρώπων; Αμφιβάλλω αν στο λεξιλόγιο της σκέψης και κρίσης των ερευνητών αυτών ή των πελατών τους υπάρχει χώρος για αυτό που λέγεται |δικαιώματα των ζώων|. Αν δηλαδή διανοούνται ότι απέναντι στη μη ανθρώπινη φύση έχουμε ηθικές υποχρεώσεις επειδή τυχαίνει και εκείνη να έχει εγγενή αυταξία και δεν διατίθεται απλώς για εργαλειακή χρησιμοποίηση;

• Και γιατί είναι αμελητέο το ερώτημα πόσες γάτες και άλλα πειραματόζωα θυσιάστηκαν για τούτη την επιστημονική "πρόοδο" Γιατί ποιος από τους γιάπηδες της εταιρείας είχε ποτέ τύψεις για τη γούνα που αγοράζει, από ζώα που εξοντώθηκαν ακόμη και εάν αυτά ήταν ζώα εκτροφείου; Πόση ομορφιά μπορεί να προσφέρει ένα καλλυντικό σε ένα πρόσωπο όταν η παραγωγή του συνδέεται με τη βαρβαρότητα (ασχήμια) των τεστ πειραματισμών στα μάτια ή το δέρμα ζώων; Γιατί δηλαδή, εν προκειμένω, να μην αναζητήσουμε τα αλλεργιογόνα στα χιλιάδες χημικά, στη βιομηχανική και αστική ρύπανση, στην ποιότητα της τροφής και στα νέα διατροφικά μοντέλα, στο νερό, στον αέρα, στην αγχοτική και ανταγωνιστική δομή της κοινωνίας, και παρεμβαίνουμε στα ζώα αλλάζοντάς τους τη φύση; Γιατί ακολουθούμε και εδώ την εύκολη λύση, αφήνοντας άθικτες τις πηγές και τις αιτίες των ασθενειών;

• Για πόσο καιρό ακόμη θα αντιμετωπίζουμε ως μονόδρομο την υπάρχουσα εξέλιξη του δυτικού πολιτισμού, σύμφωνα με τις δικές του αξίες, ανάγκες και προτεραιότητες, και θα εξακολουθήσουμε να θεωρούμε ότι οι ασθένειες δεν συνδέονται και δεν προκύπτουν από αυτό τον τύπο ανάπτυξης, παραγωγής και κατανάλωσης της κοινωνίας της αγοράς;

• Για πόσον καιρό ακόμη θα επιμένουμε να αναζητούμε λύσεις κατασταλτικές (δηλαδή θεραπευτικές και όχι προληπτικές), με τη βοήθεια μόνο του τεχνολογικού πολιτισμού, ενός πολιτισμού της εμπορευματοποιημένης κοινωνίας των ιεραρχικών δομών, κύριου υπεύθυνου για τις ασθένειες;

• Τέλος, μήπως αυτή η προσέγγιση που προτείνει η εταιρεία Allerca συμβαδίζει και προωθεί το ανθρωποκεντρικό κοσμοείδωλο που αναγορεύει τον άνθρωπο σε κυρίαρχο και κατακτητή της φύσης, που μπορεί να μεταχειριστεί όπως θέλει τα κατώτερα προς αυτόν όντα, προωθώντας τη δική του ευημερία, όπως την εννοεί (ή καλύτερα όπως την εννοούν οι κυρίαρχες τάξεις); Μια "ευημερία" όμως που, όπως έχει δείξει η ιστορική της καταγραφή, όχι μόνο δεν εμπόδισε την κοινωνική ανισότητα και τους καταστρεπτικούς πολέμους, αλλά, αντιθέτως, στράφηκε με περιφρόνηση απέναντι στη φύση και διέπραξε αμέτρητες περιβαλλοντικές καταστροφές λειτουργώντας απαξιωτικά έναντι των άλλων εταίρων του φυσικού κόσμου με τους οποίους είτε θέλει είτε όχι αποτελεί ένα ενιαίο αλληλοεξαρτώμενο σύνολο άξιον σεβασμού.

Επιστροφή στην ενότητα Άρθρα