Συνεντεύξεις

Εφημερίδα ΚΟΚΚΙΝΟ 10/10/04

in
Έντυπο: 
Κόκκινο
10/10/2004

 

1. Ο ΣΥΝ οδεύει προς ένα σημαντικό συνέδριο. Ποιες είναι κατά τη γνώμη σου οι διακυβεύσεις αυτού του συνεδρίου;
Στην κορυφαία αυτή διαδικασία της συλλογικής διαβούλευσης, και στη δοσμένη στιγμή μιας ιστορικής διαδρομής, θα κριθούν (ή τουλάχιστον ελπίζω) ζητήματα που σχετίζονται με τους στρατηγικούς στόχους του κόμματος, τον τύπο οργάνωσης, το μοντέλο διακυβέρνησης, τη σχέση του με τα κινήματα και άλλα. Ο ΣΥΝ οφείλει να προβάλει καθαρά ότι θεμελιακός στρατηγικός στόχος δεν μπορεί να είναι άλλος από το σοσιαλισμό, και τον επαναστατικό μετασχηματισμό της κοινωνίας. Ακόμη επιβάλλεται να ξεκαθαρίσει με σαφήνεια ότι η απάντηση στην Ν.Δ και στις πολιτικές της δεν μπορεί να είναι η επάνοδος του ΠΑΣΟΚ στην εξουσία, ούτε οι διάφορες παραλλαγές κεντροαριστερών συγκλίσεων και συνεργασιών του ΠΑΣΟΚ με δυνάμεις της Αριστεράς. Αλλιώς θα εξακολουθεί να φθίνει και να περιθωριοποιείται στη συνείδηση των αριστερών και της ελληνικής κοινωνίας ακυρώνοντας το λόγο της ύπαρξής του.
2. Με ποιο τρόπο αφορά αυτό το συνέδριο την υπόλοιπη Αριστερά και ιδιαίτερα την Αριστερά που αναφέρεται στα κινήματα, την ενωτική δράση και την ανασύνθεση;
Εάν πάψει να θεωρεί ο ΣΥΝ τον εαυτό του ως τον αποκλειστικό εκφραστή ή εκπρόσωπο της Αριστεράς στην Ελλάδα, (κατανοώντας ότι απλά είναι μία πολιτική συνιστώσα των αγώνων των εργαζομένων και των άλλων κοινωνικών στρωμάτων), και αφουγκρασθεί την πολιτική αγωνία και προβληματισμό όλης της Αριστεράς, θα προσπαθήσει να απαντήσει σε ζητήματα όπως τη σχέση κόμματος- κινήματος, για το περιεχόμενο του σοσιαλιστικού προτάγματος, για τους τρόπους της πολιτικής εκπροσώπησης των συνιστωσών στο εγχείρημα της ανασύνθεσης της ριζοσπαστικής κινηματικής αριστεράς. Είναι προφανές ότι οι θέσεις και οι κατευθύνσεις του συνεδρίου θα επηρεάσουν βαθύτατα αυτό το εγχείρημα. Για παράδειγμα, η εναλλακτική πρόταση της αριστεράς θα αντιτίθεται απλά στον νεοφιλελευθερισμό, ή τα μέτωπα που θα ανοιχτούν θα συγκρούονται καθημερινά με το καπιταλιστικό μοντέλο της κοινωνίας, ανοίγοντας το δρόμο προς ένα απελευθερωτικό πρόταγμα, όπως είναι λ.χ οι μορφές άμμεσης δημοκρατίας στις τοπικές κοινωνίες, η προώθηση αυτοδιαχειριστικών προσπαθειών στην παραγωγή, ή η αντίσταση στα μεταλλαγμένα ως μέρος της εναντίωσης στον έλεγχο της διατροφής, της αγροτικής οικονομίας και της δημοκρατίας από το υπερεθνικό κεφάλαιο;
3. Ενόψει του Συνεδρίου, πολλοί θεωρούν ότι πρέπει να πρυτανεύσει πνεύμα σύνθεσης των απόψεων ώστε να μην τραυματιστεί η ενότητα του κόμματος. Εσύ τι πιστεύεις;
Ποτέ η ενότητα δεν αποτελούσε αυτοσκοπό στην δική μου ιδεολογία και πρακτική δράση. Όταν η ενότητα λειτουργεί προωθητικά και ανοίγει δρόμους με κοινωνική σύγκρουση (στο οικονομικό, πολιτικό, ιδεολογικό και ηθικό επίπεδο) προς ό,τι έχουμε ορίσει ως πρόταγμα, ΝΑΙ έχει νόημα ακόμη και αν στην πορεία αυτή υπάρχουν αποκλίσεις απόψεων και εκτιμήσεων. Αλλιώς ενότητα για την ενότητα θυμίζει οπορτουνισμό για τη διατήρηση σχέσεων εξουσίας και βρίσκεται σε απόλυτη ρήξη με την Πολιτική.
4. Πώς αντιμετωπίζεις την ανάμιξη του ονόματός σου σε σενάρια για την προεδρία του κόμματος; Υπό ποιες προϋποθέσεις θα δεχόσουν την πρόταση και ποια πολιτική σημασία έχει για σένα η «μάχη για την προεδρία»;
Μέχρι στιγμής ο τρόπος που συζητούνται τα ονόματα των υποψηφίων προέδρων, δεν έχει μεγάλη σχέση με αυτό που θα ταίριαζε σε μια Αριστερά που φιλοδοξεί να διαχωρίσει τη θέση της από τον τρόπο που διευθετούνται ανάλογα ζητήματα στα αστικά κόμματα. Φοβάμαι ότι η συζήτηση περισσότερο κινείται στο πεδίο των μηχανισμών και των παρά φύσιν συμμαχιών και λιγότερο στο επίπεδο των αρχών. Γνωρίζετε καλά ότι κάθε φορά που τίθεται θέμα εξουσίας, η ίδια η διεκδίκησή της συμπαρασύρει τους πάντες στην δική της λογική. Στη λογική δηλαδή ότι εμείς έχουμε την ιστορική εντολή να πάρουμε την εξουσία με κάθε τρόπο για να διαχειριστούμε τα πράγματα για και εν ονόματι των άλλων. Τούτο είναι επακόλουθο της αντίληψης που λέει ότι τα πάντα σχεδόν εξαρτώνται από την κορυφή της πυραμίδας και των «φωτισμένων» ηγετών που θα αναλάβουν να ανοίξουν το δρόμο για να ακολουθήσουν οι άλαλοι και άβουλοι ΑΛΛΟΙ.
Σε ότι με αφορά, είναι γνωστό ότι δεν έχω θέσει υποψηφιότητα για τη συγκεκριμένη θέση. Η πρόταση ορισμένων συντρόφων μέσα και έξω από το ΣΥΝ, για ένα άλλο μοντέλο συλλογικής και αντισυμβατικής αντίληψης, με έβαλε σ' αυτή τη διαδικασία, που θέλω να πιστεύω πως είναι σε απόσταση από την προηγούμενη λογική. Το αν αυτή η προσπάθεια υπηρετηθεί μέχρι τέλους, είναι ευνόητο ότι δεν εξαρτάται μόνο από μένα. Αφορά και τη στάση όλων εκείνων που ενδιαφέρονται για έναν άλλο τύπο διακυβέρνησης του κόμματος, μαζί με έναν άλλο τρόπο ανάθεσης μιας εντολής, έξω από μηχανισμούς και ισορροπίες.
Η θέση μου πάντως είναι ότι κάτω από πολύ συγκεκριμένες προϋποθέσεις, που αφορούν την πολιτική κατεύθυνση, τη σχέση με τον ΣΥΡΙΖΑ και τις άλλες δυνάμεις της αριστεράς και το μοντέλο λειτουργίας του κόμματος, θα μπορούσα να εξακολουθώ να το συζητώ.
5. Η συγκρότηση του ΣΥ.ΡΙΖ.Α. δημιούργησε αρχικά μια ελπιδοφόρα δυναμική, αλλά η παράλυσή του στη συνέχεια άφησε μετέωρο το εγχείρημα και ενίσχυσε την κριτική των δυνάμεων που αμφισβητούν τα ενωτικά και ανασυνθετικά εγχειρήματα στην Αριστερά. Είναι το ΣΥ.ΡΙΖ.Α. «εμπειρία αναφοράς» για το μέλλον; Είναι εφικτή μια «αριστερή ανασύνθεση» της Αριστεράς και υπό ποιες προϋποθέσεις;
Η ενότητα και η ανασύνθεση της Αριστεράς δεν πρόκειται να γίνει μόνο μέσω του διαλόγου. Κυρίως θα ζυμωθεί στους δρόμους των κοινωνικών αγώνων. Εκεί κρίνονται και εκεί οικοδομούνται με βασανιστικό και καθόλου ευθύγραμμο τρόπο οι πολιτικές, αλλά και οι προσωπικές σχέσεις εμπιστοσύνης. Να σημειώσουμε ότι δεν υπάρχει κάποιος αυτόματος μηχανισμός μετατροπής της κοινωνικής συμπόρευσης σε πολιτική συμφωνία. Θεωρώ ότι η πολιτική ενότητα μέσα από τη δημιουργία του ΣΥ.ΡΙΖ.Α ενόψει των εκλογών, υποτίμησε πολιτικές διαφορές και εκβιάστηκε στην ωρίμανσή της. Η ενότητα της Αριστεράς δεν πετυχαίνεται με προσωπικές επιθυμίες και μικροπρόθεσμες στοχεύσεις.
Παρόλα αυτά, ο στόχος της αναζήτησης φορέα πολιτικής εκπροσώπησης, παραμένει ακέραιος και ως προοπτική και ως η μοναδική δυνατότητα συνάντησης όλης της αριστεράς απέναντι στο μπλοκ της νεοφιλελεύθερης συναίνεσης. Η εμπειρία πολύτιμη. Χωρίς όμως όρους ισοτιμίας, και επαναδιατύπωσης των κανόνων της συνεργασίας με πολύ συγκεκριμένο τρόπο, τίποτε δεν μπορεί να ευοδωθεί. Προφανώς πολλά ζητήματα θα είναι ανοιχτά. Το πρώτο που χρειάζεται άμεσα γίνει, είναι να αποφασιστεί στο συνέδριο και να δηλωθεί ρητά η στρατηγική επιλογή στον ΣΥ.ΡΙΖ.Α, και στην ανασύνθεση όλης της αριστεράς μέσα από τη συμπόρευση με όλες τις αριστερές ριζοσπαστικές δυνάμεις που δραστηριοποιούνται στους κοινωνικούς αγώνες και στα κινήματα.
6. Κατά τη γνώμη σου, η ανασύνθεση της Αριστεράς είναι συνώνυμη της ενότητας δράσης ή συνδέεται και με τον πολιτικό στόχο της συγκρότησης νέων ρευμάτων ή και πολιτικών σχηματισμών στους κόλπους της ελληνικής Αριστεράς; Από αυτή την άποψη, θεωρείς τον ΣΥΝ «τελική επιλογή» ή μεταβατικό πολιτικό σχηματισμό;
Κάθε πολιτικός σχηματισμός έχει μια διαδρομή και χαρακτηρίζεται από μια ιστορικότητα. Όλοι όμως διαθέτουν εγγενώς το στοιχείο τόσο της αυτοσυντήρησης, όσο και της μεταβατικότητας. Ως γεννήματα της εποχής τους διαδραματίζουν ένα ρόλο για μια ορισμένη ιστορική περίοδο.
Η κατάρρευση του «υπαρκτού» σοσιαλισμού, απελευθέρωσε τεράστιες δυνάμεις για το αντιπάλεμα της κυρίαρχης αντίθεσης κεφαλαίου-μισθωτής εργασίας και την εναντίωση με κάθε τρόπο στη συγκέντρωση δύναμης/εξουσίας στα χέρια της διεθνοποιημένης οικομομικής ελίτ και των κυρίαρχων κοινωνικών ομάδων μέσα στη κοινωνία, με ένα όμως τελείως διαφορετικό τρόπο από αυτό των κομμάτων Σοβιετικού τύπου.
Είναι χαρακτηριστική η ραγδαία ανάπτυξη κινημάτων σε παγκόσμιο επίπεδο που αντιμάχονται την καπιταλιστική παγκοσμιοποίηση και η ανάδυση πολύμορφων μικρών ή μεγάλων κοινωνικών ρευμάτων και σχηματισμών ρήξης. Ο ΣΥΝ είναι ψηφίδα αυτού του μωσαϊκού. Μόνον η συνάντηση ΟΛΩΝ των κομμάτων, ομάδων και ρευμάτων που αντιμάχονται την άνιση κατανομή ιδιοκτησίας, εξουσίας και κοινωνικού πλούτου, μπορεί να εκπληρώσει το επαναστατικό πρόταγμα της αλλαγής της κοινωνίας.
7. Στα κείμενα του Αριστερού Ρεύματος της τελευταίας περιόδου παρατηρούμε ότι έχει ανοίξει η συζήτηση για τα φυσιογνωμικά χαρακτηριστικά και τις στρατηγικές επιλογές της Αριστεράς. Η αναφορά στα κινήματα, στην κουλτούρα της ρήξης και στην Αριστερά με ανατρεπτικά χαρακτηριστικά παραπέμπει σε στρατηγικές επιλογές ή απλώς σε μια ριζοσπαστική κινηματική κουλτούρα;
Το Αριστερό Ρεύμα θεωρώ ότι είναι μέσα σ' αυτόν τον προβληματισμό με στρατηγικές αναφορές στα σημεία αυτά, πέρα από μια κινηματική κουλτούρα που δεν την υποτιμώ καθόλου. Από το σημείο όμως αυτό μέχρι να έχει περάσει στο σύνολο των μελών του και κατ' επέκταση στα μέλη του ΣΥΝ, υπάρχει απόσταση. Ακόμη και εκεί (εννοώ στο Ρεύμα) λειτουργεί η κορυφή και η βάση. Αν δεν αλλάξει η αντίληψη για το πώς νοείται η συμμετοχή όλων και πως πραγματώνεται η συλλογικότητα σε όλα τα επίπεδα, τόσο στην επεξεργασία, όσο και στην δράση, όλα τα άλλα θα είναι καλά (ίσως) κείμενα, αλλά μόνον κείμενα.
8. Ο ΣΥΝ συμμετείχε πρωταγωνιστικά και θεωρεί σημαντική κατάκτηση τη συγκρότηση του Ευρωπαϊκού Κόμματος της Αριστεράς. Ωστόσο, το κόμμα αυτό δείχνει συμφιλιωτικές τάσεις -αν δεν την υιοθετεί ουσιαστικά- προς τη στρατηγική της κεντροαριστεράς. Γεγονός που αναδεικνύει τη σημασία των στρατηγικών επιλογών στη διαδικασία της ενότητας και ανασύνθεσης της Αριστεράς. Ποιος είναι ο δρόμος για την ενότητα της ευρωπαϊκής κινηματικής - ριζοσπαστικής Αριστεράς;
Είναι γεγονός ότι απόψεις για τον «πολιτικό ρεαλισμό» που εκφράζεται μέσω της κεντρο- «αριστεράς» και για τις «προοδευτικές κυβερνήσεις συνεργασίας» εμφιλοχωρούν τόσο μέσα στο ΣΥΝ, όσο και στο Ευρωπαϊκό Κόμμα της Αριστεράς. Εκτιμώ όμως πως η άποψη αυτή θα εξασθενεί και θα περιθωριοποιείται στο βαθμό που μέσα από κοινούς αγώνες σε τοπικό και ευρωπαϊκό επίπεδο θα συντονίζεται το κόμμα αυτό με όλες τις αντικαπιταλιστικές κινήσεις σε ταξική, κινηματική, διεθνιστική, φεμινιστική και οικολογική στόχευση. Το Ελληνικό και το Παγκόσμιο Κοινωνικό Φόρουμ είναι ένας χώρος ανάπτυξης και οργάνωσης αγώνων όλων των δυνάμεων της ριζοσπαστικής κινηματικής αριστεράς και μπορεί να προσφέρει πολλά στο βαθμό που κινείται σε αντινεοφιλεύθερη αντικαπιταλιστική κατεύθυνση.
9. Στο ζήτημα της Ευρώπης ο ΣΥΝ εισηγείται τη στρατηγική του «αριστερού ευρωπαϊσμού». Αποδέχεσαι αυτό τον όρο; Και ποιο είναι κατά τη γνώμη σου το περιεχόμενό του;
Ο όρος ασαφής και χωράει τα πάντα. Προσωπικά δεν τον αποδέχομαι. Απαντώντας στην ουσία της ερώτησης θα έλεγα ότι με δεδομένο το σημερινό αρνητικό συσχετισμό δυνάμεων για τις δυνάμεις που αντιμάχονται, σε ευρωπαϊκό αλλά και παγκόσμιο επίπεδο, την κυριαρχία του νεοφιλευθερισμού, η αναζήτηση δεν μπορεί να βρίσκεται σε μία «εναλλακτική κυβέρνηση», αλλά στη διαμόρφωση ενός πλατιού, κινήματος αντίστασης και διεκδίκησης ενάντια στη νεοταξική κυριαρχία, την οικολογική καταστροφή και την κρατική καταστολή. Τούτο δεν μπορεί να επιτευχθεί παρά μόνο με την ενότητα στη δράση όλων των αριστερών δυνάμεων, με σεβασμό στις πολιτικές και ιδεολογικές διαφορές και την οργανωτική αυτοτέλεια κάθε οργάνωσης.
Πολύ περισσότερο ο αγώνας για το σοσιαλισμό δεν μπορεί να ευδοκιμήσει σε μια χώρα. Η πορεία προς το σοσιαλισμό και ο διαρκής αγώνας γιαυτό το στόχο, θα ανατρέπει την υπάρχουσα κατάσταση, στο βαθμό που κατανοούμε ότι ο αγώνας στη χώρα μας είναι μέρος των αγώνων των λαών της Ευρώπης και ολόκληρου του κόσμου.
Τώρα το αν τυχαίνει να θεωρείται από ορισμένους συντρόφους, (ανάμεσα στους οποίους και εγώ), ότι ο ενοποιημένος ευρωπαϊκός χώρος, παρόλη τη σημερινή συσπείρωση και κυριαρχία των ιμπεριαλιστικών κρατών, προσφέρει ευνοϊκό πεδίο δράσης των ταξικών και εργατικών αγώνων - σε αντίθεση με άλλους συντρόφους που πρεσβεύουν το αντίθετο- τούτο δεν πρέπει να αποτελεί εμπόδιο στην κοινή δράση. Η ορθότητα της άποψης κρίνεται στην κοινωνία, πέρα από το γεγονός ότι όλοι οφείλουμε να είμαστε ανοιχτοί και στη βελτίωση και στην αναθεώρησης της άποψής μας. Το εργαστήρι σε κάθε περίπτωση είναι οι κοινωνικοί αγώνες με συμμετοχή, αντίσταση και δράση. Εκεί, με μορφές έμπρακτης αμφισβήτησης της αλλοτρίωσης και της αποξένωσης, και την μαχητική διεύρυνση των πρακτικών αυτονομίας και ανυπακοής στην εξουσία, μπορούμε να συναντηθούμε.