Ομιλίες

Ομιλία Τάσου Κουράκη ως ειδικού αγορητή στη μόνη συζήτηση επί της αρχής, των άρθρων και του συνόλου του σχεδίου νόμου: «Ίδρυση νέων Ιερών Μητροπόλεων και άλλες διατάξεις».

10/02/2010

 Ομιλία Τάσου Κουράκη ως ειδικού αγορητή στη μόνη συζήτηση επί της αρχής, των άρθρων και του συνόλου του σχεδίου νόμου: «Ίδρυση νέων Ιερών Μητροπόλεων και άλλες διατάξεις».

 
ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΚΟΥΡΑΚΗΣ:
Θα ήθελα να αρχίσω από το δεύτερο άρθρο το οποίο συζητούμε και έχει σχέση με την έρευνα. Να θυμίσουμε –γιατί πρέπει να θυμόμαστε και ορισμένα νούμερα- ότι η χώρα μας κατέχει την τελευταία θέση στους 15 για δαπάνες για την έρευνα και τη καινοτομία καθώς το 2006 διέθεσε μόνο το 0,57% του ΑΕΠ ενώ ο μέσος όρος της Ευρωπαϊκής Ένωσης των 27 ήταν 1,84% και της Ευρωπαϊκής Ένωσης των 15 ήταν 1,91%. Επομένως, καταλαβαίνουμε ότι το μεγάλο πρόβλημα της χώρας μας στην έρευνα είναι η οικονομική ενίσχυση και όχι οι ατέλειες μόνο του θεσμικού πλαισίου που προφανώς και υπάρχουν.
Η κυβέρνηση ζητά την αναβολή για ένα έτος χωρίς όμως να προχωρήσει σε καμία δέσμευση. Φαίνεται ότι και ο στόχος του 1,5% του ΑΕΠ όπως και το 5% για την παιδεία θα αποτελέσει ένα μακρινό όνειρο όπως βλέπουμε και από τον προϋπολογισμό που έχουμε ήδη ψηφίσει. Θέλουμε να πιστεύουμε ότι ο λόγος της αναβολής θα είναι για να διορθωθούν ένα σωρό σημεία στον προηγούμενο νόμο που θα έλεγα ότι δεν προχωράνε την έρευνα, απεναντίας φρενάρουν σε κάθε βήμα της.
Θα ήθελα να αναφέρω δειγματοληπτικά, τα σημεία τα οποία θα ήθελα να τεθούν υπ' όψιν σας, κυρία Υπουργέ, ώστε στην αλλαγή πραγματικά να αλλάξουν τα σημεία, τα οποία πρόκειται να αναφέρω. Στον προηγούμενο νόμο, στο νόμο δηλαδή που ισχύει και του οποίου ζητούμε την αναστολή εκτέλεσης, αναφέρεται ότι στο Δ.Σ. των ερευνητικών κέντρων συμμετέχει εκπρόσωπος των επιχειρήσεων και καμίας άλλης παραγωγικής τάξης. Είναι προφανές ότι στο Δ.Σ. δεν μπορούν να συμμετέχουν πρόσωπα που δεν έχουν ακαδημαϊκό προφίλ και αυτό αλλοιώνει τον επιστημονικό τους χαρακτήρα, μειώνει την αυτονομία και τα προσανατολίζει εκ προοιμίου στην εφαρμοσμένη έρευνα. Άλλωστε στην ειδική αγορήτρια της Νέας Δημοκρατίας ακούσαμε κατ’ επανάληψη τη φράση «εφαρμοσμένη έρευνα». Θα έλεγα ότι δεν είμαστε αντίθετοι στην εφαρμοσμένη έρευνα, αλλά θα πρέπει να κατανοήσουμε ότι χωρίς βασική έρευνα θα είμαστε ερευνητές δεύτερης κατηγορίας με την έννοια ότι απλώς θα αναπαράγουμε ερευνητικά αποτελέσματα άλλων χωρών, δεν θα έχουμε πρωτογενή έρευνα. Αυτό μειώνει όχι μόνο το ερευνητικό προφίλ αλλά και συνολικά αυτό που λέμε παραγωγή νέας γνώσης, παραγωγή νέας γνώσης, στην οποία η χώρα μας μπορεί να ανταποκριθεί όπως δείχνουν οι επιδόσεις των πανεπιστημίων μας, οι επιδόσεις των σπουδαστών μας που πηγαίνουν στο εξωτερικό και μπορούν να κάνουν πολλά πράγματα και είναι πολύ ψηλά στην εκτίμηση των διεθνών δεικτών. Και όλα αυτά οφείλονται κυρίως στη βασική έρευνα.
Δεν το λέω γιατί τυχαίνει να υπηρετώ στο πανεπιστήμιο τη βασική έρευνα, αλλά και γιατί ακόμη και όσοι εργάζονται στον τομέα της εφαρμοσμένης έρευνας αναγνωρίζουν την τεράστια σημασία της βασικής έρευνας, όχι μόνο στους τεχνολογικούς κλάδους, αλλά και στο χώρο των ανθρωπιστικών επιστημών.
Η συμμετοχή, λοιπόν, εκπροσώπων των επιχειρήσεων στο Δ.Σ. μπορεί να οδηγήσει σε προνομιακή μεταχείριση της συγκεκριμένης επιχείρησης ή των φιλικών της επιχειρήσεων και καταλαβαίνουμε ότι αυτό οδηγεί σε μία στρέβλωση των ερευνητικών προγραμμάτων που εκπονεί ένα ερευνητικό ινστιτούτο.
Όσον αφορά τα Επιστημονικά Γνωμοδοτικά Συμβούλια τα οποία περιλαμβάνονται σε μία συγκεντρωτική δομή και έχουν μόνο γνωμοδοτικό χαρακτήρα εμείς λέμε ότι θα έπρεπε να μετατραπούν σε αποφασιστικά όργανα γιατί πάρα πολλές φορές διευθυντές ρυθμίζουν την πορεία του Ινστιτούτου αλλάζοντας επιστημονικά αντικείμενα όχι κατ’ ανάγκη προς την ορθή κατεύθυνση, προκηρύσσουν θέσεις ερευνητών με σκοπό να ενισχύσουν τη δική τους δραστηριότητα και κυρίως τα προγράμματα του Ινστιτούτου για τη χρηματοδότηση των δικών τους αποκλειστικά δραστηριοτήτων χωρίς κανείς να μπορεί να ελέγξει τις ενέργειές τους ενώ εάν η απόφαση του Επιστημονικού Γνωμοδοτικού Συμβουλίου είχε αποφασιστικό ρόλο τα πράγματα θα ήταν διαφορετικά τελείως.
Επίσης, περιμένουμε, κυρία Υπουργέ, τα κριτήρια για την αξιολόγηση των ερευνητικών φορέων να είναι διαφορετικά από αυτά που περιλαμβάνονται στον υπάρχοντα νόμο, δηλαδή, για την αξιολόγησή τους να λαμβάνονται τα κριτήρια που αφορούν τη δημόσια και εξωτερική χρηματοδότηση καθώς και τη διεθνή επιστημονική και τεχνολογική προβολή. Εμείς θεωρούμε ότι αυτά τα κριτήρια είναι πολιτικά και όχι επιστημονικά. Δεν αναφέρομαι στο δεύτερο αλλά αναφέρομαι κυρίως στο πρώτο. Τα ερευνητικά κέντρα δεν παράγουν μόνο έργο εφαρμοσμένης έρευνας που χρηματοδοτείται από εξωτερικές πηγές. Εμείς θεωρούμε ότι ανάμεσα στα κριτήρια ισχυρή θέση θα πρέπει να έχει η μελέτη των υπαρκτών κοινωνικών προβλημάτων και αναγκών και η προώθηση της ανεξάρτητης έρευνας. Για παράδειγμα θα πρέπει να αναρωτιόμαστε κατά πόσο μία εταιρείας κινητής τηλεφωνίας θα ενδιαφερόταν να συμπράξει σε μία έρευνα που πιθανόν να οδηγούσε σε μεγαλύτερες επενδύσεις από την πλευρά της για λόγους υγείας. Νομίζουμε ή δεν θα τη χρηματοδοτούσε ή θα παρενέβαινε, όπως έχουμε δει να γίνεται, προς μία κατεύθυνση όπου θα δικαιολογεί τα δικά της πεπραγμένα αδιαφορώντας για την υγεία του κοινωνικού συνόλου. Επίσης, κατά πόσο μία εταιρεία βιοτεχνολογίας θα ενδιαφερόταν να χρηματοδοτήσει μία έρευνα που πιθανόν να έδειχνε ότι τα γενετικά τροποποιημένα προϊόντα δημιουργούν προβλήματα στην υγεία και στο περιβάλλον ή δεν θα τη χρηματοδοτούσε, ή θα έθαβε μια τέτοια έρευνα επειδή τα αποτελέσματά της θα αναιρούσαν τον ίδιο τον χαρακτήρα και τη ύπαρξη των εταιρειών βιοτεχνολογίας στο συγκεκριμένο ή σε άλλο τομέα.
Ένα άλλο σημείο το οποίο αποτελεί και δική σας διακήρυξη κυρία Υπουργέ είναι η στελέχωση των ερευνητικών φορέων όπου ο υπάρχον νόμος του οποίου ζητάμε την αναστολή προβλέπει στελέχωση εκτός ΑΣΕΠ. Και εμείς και εσείς τότε είχαμε διαμαρτυρηθεί γι’ αυτή τη ρύθμιση. Εμείς επιμένουμε ότι οι προσλήψεις πρέπει να γίνονται μέσω ΑΣΕΠ. Δεν καταλαβαίνουμε γιατί μας προετοιμάζετε ή μας προϊδεάζετε προς την κατεύθυνση που θέλετε να κινηθείτε στο νέο νόμο που έχετε σκοπό να φέρετε.
Επίσης, να πούμε ότι η διαβούλευση στους φορείς των ερευνητικών κέντρων και των Ινστιτούτων ήταν εξαιρετικά ατελής έως ανύπαρκτη στον προηγούμενο νόμο. Ελπίζουμε ότι δεν θα επαναλάβετε αυτή την πολύ κακή μεθόδευση προκειμένου να καταλήξουμε όλοι μαζί σε κάτι που θα οδηγεί τη χώρα μας προς τα εμπρός.
Στο σημείο αυτό θα ήθελα να πω ότι ο προηγούμενος Υπουργός Παιδείας είχε προαναγγείλει ότι θα υπάρξουν ερευνητικά έργα με συμμετοχή κατά 40% του ιδιωτικού τομέα. Εμείς και σ’ αυτό το ζήτημα και σε άλλα έχουμε δηλώσει ότι η διεθνής εμπειρία από συμπράξεις με ιδιώτες στην έρευνα είναι αρνητική καθώς έχουμε έργα με πολλαπλάσιο κόστος από αντίστοιχα που πραγματοποιούνται από το δημόσιο με εικονικές επενδύσεις και άλλα. Επομένως ορισμένα ερωτήματα που θα θέλαμε να απαντηθούν ώστε να ξέρουμε την κατεύθυνση προς την οποία θα οδηγηθείτε είναι εάν θα προχωρήσετε στη θέσπιση και υλοποίηση μιας πολιτικής εθνικών ερευνητικών προγραμμάτων που τα κριτήρια θα είναι για τη θεραπεία των κοινωνικών αναγκών, εάν θα αυξήσετε ουσιαστικά έστω σε ένα βάθος χρόνου τις δαπάνες για την έρευνα για να φθάσουμε στο μέσο όρο των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και με αυτό τον τρόπο να ενισχύσουμε τα ερευνητικά κέντρα και τις υποδομές τους και βεβαίως εάν θα αναβαθμιστούν οι μισθοί των ερευνητικό σε ένα αξιοπρεπές ποσοστό αντίστοιχο των ομολόγων τους στα ερευνητικά κέντρα των προηγμένων χωρών.
Παρ’ όλα αυτά, εμείς είμαστε θετικοί στο να δοθεί αυτή η αναστολή, ώστε να υπάρξει ο κατάλληλος χρόνος για διαβούλευση, για να έλθει εκείνο το νομοσχέδιο το οποίο θα επέτρεπε να περάσει με τη μεγαλύτερη δυνατή συναίνεση μέσα απ’ αυτή την αίθουσα.
Σχετικά με το πρώτο άρθρο για τη διαίρεση της μητρόπολης, γνωρίζετε ότι η θέση μας, η θέση του ΣΥΡΙΖΑ είναι για διαχωρισμό κράτους και εκκλησίας. Εμείς θέλουμε, οι πιστοί να έχουν την ευχέρεια να κανονίζουν τα του οίκου τους και βεβαίως η όλη χρηματοδότηση να γίνεται απ’ όσους αισθάνονται ότι θέλουν να ανήκουν ή στηρίζουν ένα συγκεκριμένο δόγμα με πλήρη ελευθερία, όπως κατοχυρώνεται και από το Σύνταγμα. Με την έννοια αυτή, εμείς δεν θα μπούμε στη συζήτηση, ούτε θα αντιταχθούμε στην προτεινόμενη ρύθμιση. Η Ιερά Σύνοδος έχει όλη την ευχέρεια να προχωρήσει. Τώρα, τα πολιτικά κόμματα στο βαθμό που συναινούν, σταθμίζουν την ελευθερία της δικής τους έκφρασης γνώμης στο σημείο αυτό, όπως θεωρούν.
Επομένως, με βάση αυτά που είπα, εμείς θα ψηφίσουμε παρών στο πρώτο άρθρο, και θα δώσουμε θετική ψήφο στην αναστολή των διατάξεων για την έρευνα για ένα έτος. Σας ευχαριστώ.
 
Δευτερολογία
ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΚΟΥΡΑΚΗΣ: Κύριε Πρόεδρε, θα ήθελα να πω κάτι πολύ σύντομα, το οποίο παρέλειψα στην πρωτομιλία μου και αφορά τους υπαλλήλους ιδιωτικού δικαίου αορίστου χρόνου στο Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών Δημόκριτος, οι οποίοι είναι κάτοχοι διδακτορικού τίτλου, ώστε να το συμπεριλάβει στην ομιλία της η κυρία Υπουργός. Αυτή είναι μία ειδική κατηγορία που έχει υψηλά προσόντα, αντίστοιχη με εκείνη των ερευνητικών κέντρων.
Ορθώς ο νόμος 3653/2008 προέβλεψε τη δυνατότητα ένταξης των επιστημόνων αυτών σε προσωποπαγείς θέσεις, αλλά μετά από προκήρυξη των θέσεων αυτών και αίτησή τους εντός έτους από τη δημοσίευση και εφόσον είναι κάτοχοι διδακτορικού διπλώματος. Θα έλεγα ότι ορθώς το Επιστημονικό Συμβούλιο της Βουλής εκτιμά ότι, από την αναστολή την οποία πρόκειται να ψηφίσουμε σήμερα, και συμφωνούμε και εμείς με αυτή την αναστολή, να εξαιρεθεί το άρθρο 47 που περιλαμβάνει την εν λόγω κατηγορία.
Πρέπει να πω ότι ψηφίστηκε αυτό ομόφωνα τότε απ’ όλες τις πτέρυγες της Βουλής, και έτσι εξασφαλίζεται και η βέλτιστη απόδοση και αξιοποίηση του δυναμικού των οικείων κέντρων.
Επίσης πρέπει να προσθέσω κυρία Υπουργέ, ότι με την προτεινόμενη ρύθμιση δεν θα προκληθεί καμία περαιτέρω πρόσθετη δαπάνη επί του Κρατικού Προϋπολογισμού και επί των προϋπολογισμών βεβαίως των ερευνητικών κέντρων και των ινστιτούτων τους, δεδομένου ότι αυτές οι θέσεις δεν συνεπάγονται πρόσληψη νέων υπαλλήλων, αλλά ουσιαστική εξέλιξη του υπάρχοντος προσωπικού.
Με άλλα λόγια, θέλω -εφόσον συμφωνείτε- να αποδεχθείτε στην ομιλία σας την έκθεση του Επιστημονικού Συμβουλίου, ότι η αναστολή αυτή ισχύει όπως το αναφέρει και η έκθεση, την οποία υπογράφει και ο κ. Μαυριάς, καθηγητής Νομικής του Πανεπιστημίου Αθηνών, ότι, δηλαδή, δεν αφορά αυτήν την κατηγορία, ώστε να προχωρήσει η ένταξη μετά από προκήρυξη -όπως είπαμε- αυτών των επιστημόνων, που θα βοηθήσει, βεβαίως στην όλη εξέλιξη, όχι μόνο του Δημόκριτου, αλλά όλου του ερευνητικού δυναμικού της χώρας μας.
Σας ευχαριστώ πολύ, κύριε Πρόεδρε.
 
 
ΑΝΝΑ ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΥ (Υπουργός Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων): Κύριε Πρόεδρε, με συγχωρείτε. Επειδή έφυγε ο κ. Κουράκης και ήθελε και ο ίδιος να κάνω αναφορά στην παρατήρησή του, να πω ότι δεν αναφέρθηκα στη συγκεκριμένη παράγραφο του άρθρου 40 γιατί, δεν υπάρχει κανένα πρόβλημα. Δηλαδή, όπως το είπε ο κ. Κουράκης είναι έτσι, υπάρχει εξαίρεση και δεν δημιουργείται κανένα πρόβλημα.