Ομιλίες

Ομιλία Τάσου Κουράκη 13-5-2010 στη Διαρκής Επιτροπή Μορφωτικών Υποθέσεων θέμα: Ενημέρωση, σύμφωνα με το άρθρο 36 παρ. 5 του Κανονισμού της Βουλής, από τον Υπουργό Πολιτισμού και Τουρισμού, κ. Παύλο Γερουλάνο, για θέματα που άπτονται των αρμοδιοτήτων του.

13/05/2010

 

ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΚΟΥΡΑΚΗΣ: Κύριε Υπουργέ σας ευχαριστούμε για την ενημέρωση. Πρέπει να πω βέβαια ότι η ενημέρωση που μας κάνατε ήταν εξαιρετικά ελλειπτική, φαντάζομαι εξαιτίας της πίεσης χρόνου. Αφήσατε πάρα πολλά ζητήματα στα οποία δεν αναφερθήκατε καθόλου και ενδεχομένως να έχουμε την τύχη στην απάντησή σας να συμπεριλάβετε τουλάχιστον τα ζητήματα που τίθενται στην αίθουσα αυτή.
 
Η τοποθέτησή μου περιλαμβάνει πέντε ενότητες.
 
Η πρώτη ενότητα είναι πολιτιστική κληρονομιά, προστασία και ανάδειξη. Παρ’ όλο που ψηφίστηκε ένας νόμος με μέτρα για την προστασία πολιτιστικών αγαθών, πρέπει να αναρωτηθούμε αν εφαρμόστηκε αυτός ο νόμος, καθώς υπάρχουν τρομακτικές ελλείψεις στην προστασία, καθαρισμό, λειτουργία σημαντικών αρχαιολογικών χώρων εξαιτίας της έλλειψης προσωπικού. Γνωρίζουμε ότι αυτές είναι θέσεις υπαρκτές και καλύπτονται από εργαζόμενους με ημερομηνία λήξης. Ξέρω πολύ καλά διευθυντές αρχαιολογικών χώρων οι οποίοι λένε ότι μόλις έρχονται οι υπάλληλοι και μαθαίνουν και ενδεχομένως αποκτούν και τους κωδικούς ασφαλείας, αντικαθίστανται από κάποιους άλλους κουβαλώντας μαζί τους κωδικούς ασφαλείας γιατί είναι πάρα πολύ δύσκολο να αλλάξεις κωδικούς, δεν είναι τόσο απλό, δεν είναι μια απλή πληκτρολόγηση, είναι ένα πολυσύνθετο πράγμα. Οι υπάλληλοι αυτοί θα μπορούσαν να βοηθήσουν και στο να μειωθούν οι κλοπές από τα μουσεία, τους βυθούς των θαλασσών, τους αρχαιολογικούς χώρους. Επίσης υπάρχουν τρομακτικοί κίνδυνοι σε βάρος των προστατευόμενων τόπων γύρω από αρχαιολογικούς χώρους Ελευσίνα, Βεργίνα, Χερώνια, Κνωσό. Να πω ότι προσωπικά χαιρετίζω την ανάκληση του θέματος για τον ανδριάντα που ήταν να τοποθετηθεί στην πλατεία Αριστοτέλους στο Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο, για να υπάρχει μια πιο νηφάλια απόφαση. Αλλά επί προηγούμενης κυβέρνησης στην περιοχή της Βεργίνας είχε αρχίσει η ανέγερση ενός εργοστασίου επεξεργασίας σκουπιδιών σε πολύ μεγάλη γειτνίαση και παρ’ όλες τις προσπάθειες που κάναμε ως ΣΥΡΙΖΑ νομίζω ότι το έργο αυτό προχωράει και αυτό είναι σε βάρος του αρχαιολογικού χώρου, σύμφωνα με την τοποθέτηση και των αρχαιολόγων. Ήδη έγινε αναφορά για το ακρωτήρι της Σαντορίνης, χρειάζεται κάποια απάντηση για το ποτέ θα ανοίξει για το κοινό. Η συντήρηση και αναστήλωση των μνημείων της Ακρόπολής διαρκεί πάνω από 30 χρόνια, οι εκπρόσωποι των έργων τονίζουν ότι χρειάζονται αρκετά χρόνια ακόμη εργασιών, ενώ τα κοινοτικά κονδύλια έχουν τελειώσει. Οι καθυστερήσεις οφείλονται κ. Υπουργέ σε ολιγωρία ή σε αντικειμενικούς λόγους; Τα τμήματα των Ενετικών Τειχών του Ηρακλείου κινδυνεύουν με κατάρρευση, επειδή δεν έχουν εγκριθεί οι μελέτες για την αποκατάστασή τους. Το Μινωικό ανάκτορο της Κνωσού, ξέρουμε ότι δεν έχει συμπεριληφθεί στον κατάλογο των μνημείων παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς της ΟΥΝΕΣΚΟ, όχι γιατί φταίει η ΟΥΝΕΣΚΟ, αλλά γιατί λένε ότι δεν καθαρίζεται από εμπορικά κέντρα και επιχειρήσεις γύρω από την Κνωσό, και έτσι δεν πρόκειται να συμπεριληφθεί στον κατάλογο παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς. Στον Πειραιά το ίδιο. Εκκρεμότητες καθυστερήσεις οι αρχαιολογικοί χώροι της Σαλαμίνας, της Τερψιθέας, των Ηρώων του Πολυτεχνείου, του Κονόνιου Τείχους και πολλών άλλων, βρίσκονται σε απαράδεκτη κατάσταση, αναφέρομαι στο κομμάτι των απαλλοτριώσεων και των έργων ανασκαφής. Όσον αναφορά την νεώτερη και την σύγχρονη πολιτιστική κληρονομιά, η προστασία είναι διάτρητη και αναφέρομαι μ’ ένα παράδειγμα στην αναστύλωση και αποκατάσταση του Δημοτικού Θεάτρου Πειραιά. Η ανεπίτρεπτη αδράνεια του Δήμου Πειραιά αλλά και του Υπουργείου Πολιτισμού σχετικά με τον καθορισμό της μελλοντικής αυστηρά εξειδικευμένης κρίσης του, αφήνει περιθώρια αυθαίρετων επιλογών ως προς τον χαρακτήρα της αποκατάστασης αυτού του ιστορικού μνημείου με τις τεράστιες δυνατότητες. Παρόμοια και η τύχη του ιστορικού κινηματογράφου «ΦΑΝΤΑΖΙΑ» στον Πειραιά και πολλά άλλα. Όσον αφορά τα μουσεία εκεί η κατάσταση είναι τραγική. Έχουμε κλειστές αίθουσες, ολόκληρα μουσεία είναι κλειστά με χαρακτηριστικό παράδειγμα το μουσείο του Ηρακλείου. Παραμένει κλειστό από τις 13/11/2006, μολονότι έχουν ολοκληρωθεί οι οικοδομικές εργασίες, εκκρεμεί η μουσικολογική μελέτη. Το ίδιο βέβαια και για τα μουσεία στην Αθήνα, θεατρικό μουσείο, μουσείο Κανελλοπούλου, στον Πειραιά αρχαιολογικό μουσείο, μουσείο Πειραιά, στην επαρχία Χαλκίδα, Σπάρτη, Κέρκυρα κ.τ.λ.
 
Ενότητα δεύτερη σύγχρονη καλλιτεχνική δημιουργία. Τα τελευταία χρόνια παρακολουθούμε μία συστηματική υποβάθμιση διοικητική, οικονομική και υπολειτουργία όλων των σημαντικών και καθιερωμένων πολιτιστικών θεσμών. Παραδείγματα κρατική ορχήστρα Αθηνών στερείται του δικού της χώρου για πρόβες συναυλίες και είναι μετακινούμενη μεταξύ Μεγάρου Μουσικής, Εθνικής Πινακοθήκης, και Μουσείου Μπενάκη. Εθνικό Κέντρο Βιβλίου, υποχρηματοδοτείται, δεν διαθέτει κωδικό στον προϋπολογισμό. Αναρωτιόμαστε με ποια κριτήρια έγινε η θετική αποτίμηση στο ΕΚΕΒΙ, ώστε να κριθεί υποχρηματοδοτούμενο; Η στήριξη του ελεύθερου θεάτρου μέσω επιχορηγήσεων καταγράφει σημαντικές καθυστερήσεις και στασιμότητα δημιουργώντας ανασφάλεια στους συντελεστές του. Το Εθνικό Κέντρο Θεάτρου και Χορού, μοιάζει να λειτουργεί απλώς σαν μεταβιβαστής πόρων αφού δεν έχει δικούς του κωδικούς από τον τακτικό προϋπολογισμό. Ο χορός είναι γνωστό ότι είναι ο φτωχότερος συγγενής. Να θυμίσουμε ότι την περίοδο 2008-2009 επιχορήγησε το ΕΚΕΘΕΧ 27 ομάδες χορού σε σύνολο 78 αιτήσεων, δίνοντας τους συνολικά το ποσό των 500.000 ευρώ. Το Επιμελητήριο Εικαστικών Τεχνών της Ελλάδας είναι υποχρηματοδοτούμενο με αποτέλεσμα αδυνατεί να λειτουργήσει. Η εγκατάσταση του Εθνικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης, το πρώην εργοστάσιο ΦΙΞ, βρίσκεται ξαφνικά μετέωρη. Η εργολήπτρια εταιρεία έχει κηρυχτεί έκπτωτη από το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, ενώ μόλις πρόσφατα απειλήθηκε και με έξωση από την προσωρινή του στέγη στο Ωδείο Αθηνών. Η ελληνική κινηματογραφία περιθωριοποιείται. Εικοσιένα χρόνια μετά την ψήφιση του νόμου 1866/1989 που η διάταξή του υποχρεώνει τους τηλεοπτικούς σταθμούς να διαθέτουν 1.5% των ακαθάριστων εσόδων τους μετά την αφαίρεση των φόρων για την παραγωγή, συμπαραγωγή κινηματογραφικών ταινιών, ο νόμος δεν εφαρμόζεται. Τι θα κάνετε μ’ αυτό; Το ελληνικό κέντρο κινηματογράφου παρόλο που διαθέτει κωδικό στον προϋπολογισμό, δεν χρηματοδοτείται επαρκώς. Βέβαια εκκρεμεί η κατάθεση νόμου πλαισίου για τον κινηματογράφο, που έχει εξαγγείλει η κυβέρνηση από τον Οκτώβριο αλλά και προεκλογικά. Τι θα γίνει μ’ αυτό θέλουμε μία απάντηση.
 
Τρίτη ενότητα όσον αφορά την πολιτιστική πολιτική και την περιφέρεια. Γνωρίζουμε ότι η πολιτιστική ζωή στην περιφέρεια είναι εξαιρετικά υποβαθμισμένη. Η διέξοδος είναι η καφετέρια, η τηλεόραση και τα σκυλάδικα. Οι όποιες πολιτιστικές δραστηριότητες είναι μικρής εμβέλειας, συρραφή συναυλιών γνωστών καλλιτεχνών και παρ’ όλο που υπάρχουν αξιόλογοι δημιουργοί, κυρίως νέοι δεν έχουν βοήθεια. Ο θεσμός των ΔΗΠΕΘΕ χρειάζεται αναβάθμιση οικονομική, διοικητική, θεσμική καθώς και η διαδικασία εκταμίευσης χρηματοδότησής τους δεν είναι σαφώς καθορισμένη. Ακόμη και όταν υπάρχουν προγραμματικές συμβάσεις των κατά τόπους Δήμων με το Υπουργείο Πολιτισμού τα προβλήματα είναι μεγάλα, αφού το Υπουργείο Πολιτισμού, τουλάχιστον η εμπειρία αυτό έχει διδάξει, δεν είναι συνεπές ως προς τις οικονομικές του υποχρεώσεις.
 
Τέταρτη ενότητα είναι ο πολιτισμός και η εκπαίδευση. Σε αυτόν το τομέα τα πράγματα είναι, θα έλεγα, πολύ χαμηλών προσδοκιών, τουλάχιστον από την πλευρά της πολιτείας. Θα λέγαμε ότι χρειάζονται προσοχή τα εξής σημεία: Ενίσχυση της διδασκαλίας των μαθημάτων αισθητικής αγωγής, ενίσχυση των καλλιτεχνικών σχολείων - καθώς είναι τρία μόλις σε όλη την Ελλάδα- και αντιμετώπιση των προβλημάτων τους (υλικοτεχνική υποδομή- εκπαιδευτικό προσωπικό), επίλυση των προβλημάτων των μουσικών σχολείων (εργασιακά καθηγητών, προγραμμάτων σπουδών κτλ) και, βεβαίως, αναβάθμιση των πανελλήνιων καλλιτεχνικών αγώνων.  Ένας τομέας που δε θα έπρεπε να παραλείψουμε, κύριε Υπουργέ, είναι τα εργασιακά των καλλιτεχνών. Το ζήτημα της ασφάλισης και της συνταξιοδότησης των καλλιτεχνών αποκαλύπτει μια σχεδόν εξοντωτική αντιμετώπιση προς τους ανθρώπους της Τέχνης. Οι ειδικές συνθήκες υπό τις οποίες εργάζονται, δηλαδή, συμβάσεις εργασίας ορισμένου χρόνου και συμβάσεις έργου, τους εμποδίζουν να συγκεντρώσουν τον απαραίτητο αριθμό ενσήμων μέσα στο έτος, χάνοντας έτσι το δικαίωμα να έχουν ιατροφαρμακευτική περίθαλψη ενώ δεν μπορούν να πάρουν και το επίδομα του ταμείου ανεργίας στο διάστημα που είναι άνεργοι. Συχνά εργάζονται ανασφάλιστοι, με χαμηλούς μισθούς, δε μπορούν να κατοχυρώσουν συνταξιοδοτικό δικαίωμα και οι περιβόητες τιμητικές συντάξεις των καλλιτεχνών σταδιακά συρρικνώνονται - ουσιαστικά δεν υπάρχουν- καθώς, όπως γνωρίζετε πολύ καλά, κάθε χρόνο οι δικαιούχοι είναι περίπου 30 ενώ οι κλάδοι στους οποίους αφορούν, σύμφωνα με τον νόμο 3620/2007, υπερβαίνουν τους 35.
 
 Πέμπτη ενότητα και τελευταία, τα εργασιακά του Υπουργείου Πολιτισμού. Νομίζω ότι αναφέρατε, στην τοποθέτησή σας, ότι υπάρχει μεγάλος αριθμός οργανικών θέσεων. Στις 31/12/2009, σύμφωνα και με σημείωμα της Γενικής Γραμματέως του Υπουργείου Πολιτισμού, έληξαν 4000 συμβάσεις εργασίας ορισμένου χρόνου του Υπουργείου και εξαιτίας της πίεσης που δημιουργήθηκε το Υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού προέβη στην προκήρυξη θέσεων έκτακτου προσωπικού, με εφαρμογή της μέχρι σήμερα εφαρμοζόμενης διαδικασίας. Υπάρχουν πάρα πολλά ζητήματα, νομίζω θα βοηθούσε πάρα πολύ αν είχαμε από το μέρος σας προς τον Πρόεδρο της Επιτροπής Μορφωτικών Υποθέσεων ένα χρονοδιάγραμμα αυτών που έχετε σκοπό να υλοποιήσετε βραχυπρόθεσμα, μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, ώστε να μπορέσουμε να βρεθούμε σε έξι μήνες πάλι σ' αυτήν την αίθουσα και να κάνουμε μια αποτίμηση του έργου, συμβάλλοντας, ο καθένας από όποια θέση μπορεί, στο έργο του Υπουργείου Πολιτισμού. Το έργο του τελευταίου, όπως καταλαβαίνουμε, είναι εξαιρετικά σημαντικό, καθώς, ιδιαίτερα στις μέρες μας, το κομμάτι που λέγεται πολιτισμός αποκτά μια ιδιαίτερη σημασία. Γιατί το ζήτημα δεν είναι αντιμετώπιση της κρίσης σε οικονομικό επίπεδο ή πολιτισμός, αυτό δεν υφίσταται καν ως ερώτημα.
 
Ο πολιτισμός έχει μια αυταξία και ως τέτοια θα πρέπει να διατηρηθεί και να προαχθεί.
Σας ευχαριστώ.