Βουλή - Ερωτήσεις

ΕΠΙΚΑΙΡΗ ΕΡΩΤΗΣΗ: Σχετικά με την ανάθεση της έρευνας από το Υπουργείο Παιδείας σε ξένη ιδιωτική εταιρεία

28/03/2011
Προς: 
την κυρία Υπουργό Εθνικής Παιδείας, Δια Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων
Επίκαιρη Ερώτηση

αριθμός πρωτοκόλλου κατάθεσης:748/28.3.2011

 
 
Ενώ τα δημόσια ερευνητικά κέντρα υποχρηματοδοτούνται το Υπουργείο Παιδείας αναθέτει σε ξένη ιδιωτική εταιρεία την αξιολόγηση του ελληνικού συστήματος έρευνας. Η παραίτηση του κράτους από την υποχρέωση να στηρίζει τον δημόσιο χαρακτήρα της Έρευνας είναι το επόμενο στάδιο;
 
Εδώ κι ένα χρόνο σχεδόν και μετά την υπογραφή του Μνημονίου ερήμην της Βουλής, τα ερευνητικά ιδρύματα δημοσίου δικαίου έχουν υλοποιήσει επανειλημμένα σημαντικές περικοπές στον τακτικό προϋπολογισμό τους έχοντας περιέλθει σε οριακό σημείο λειτουργίας. Αδυνατούν να πληρωθούν ανελαστικές λειτουργικές δαπάνες (ΔΕΗ, φυσικό αέριο κλπ), ενώ σε κέντρα όπως το ΕΛΚΕΘΕ έχουμε δει να καθυστερεί μέχρι και η καταβολή του μισθού των εργαζομένων. Με αυτή την πρωτοφανή κατάσταση το Υπουργείο ανέθεσε στην εταιρεία Rand Europe Cambridge Limited - με έδρα τη Βρετανία, την υλοποίηση του έργου με τίτλο: «Αξιολόγηση του ελληνικού συστήματος έρευνας ενόψει του νέου θεσμικού πλαισίου για την έρευνα και την τεχνολογία στην Ελλάδα », έναντι 90.000 ευρώ.
Επειδή τα ερευνητικά κέντρα της χώρας έχουν αξιολογηθεί επανειλημμένα (το 1995 από ελληνικές επιτροπές και το 2000 και 2005 από διεθνείς επιτροπές), αλλά τα πορίσματα αυτών των αξιολογήσεων όμως ποτέ δεν αξιοποιήθηκαν και δεν ελήφθησαν ποτέ υπόψη στη διαμόρφωση της ερευνητικής πολιτικής.
Επειδή επομένως το θέμα σε ό,τι αφορά στην Έρευνα, δεν είναι η διαδικασία αξιολόγησης - αλλά πώς θα αξιοποιηθούν οι πολιτικές που θα εφαρμοσθούν και εάν θα είναι για το δημόσιο συμφέρον.
Ερωτάται η κυρία Υπουργός:
1)Τι ακριβώς θα περιλαμβάνει «η αξιολόγηση του ελληνικού συστήματος έρευνας» που έχει ανατεθεί στην εν λόγω εταιρεία και πώς τα αποτελέσματα της αξιολόγησης αυτής - και κυρίως, γιατί - θα συσχετισθούν με το νέο θεσμικό πλαίσιο για την Έρευνα, το οποίο έχει εξαγγείλει η Υπουργός από τον Ιούνιο του 2010; Σκοπεύει το Υπουργείο να φέρει νέο σχέδιο Νόμου για την Έρευνα και πότε;
2) Υπάρχει κάποιο σχέδιο από την ηγεσία του Υπουργείου για συγχωνεύσεις και αναδιατάξεις στον ερευνητικό ιστό και πότε η ηγεσία του Υπουργείου σκοπεύει να ανοίξει τα «χαρτιά» της στην ερευνητική κοινότητα; Η εταιρεία αυτή στο πλαίσιο του έργου που της έχει ανατεθεί, θα προβεί και σε προτάσεις ανασυγκρότησης / αναδιάρθρωσης του ερευνητικού ιστού;
Ο ερωτών βουλευτής
Τάσος Κουράκης

 

Απάντηση: 

Στην ερώτηση του κ. Κουράκη θα απαντήσει η Υπουργός κυρία Διαμαντοπούλου, αφού πρώτα ο κ. Κουράκης μας παρουσιάσει την ερώτησή του.
Ορίστε, κύριε Πρόεδρε, έχετε το λόγο.
ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΚΟΥΡΑΚΗΣ (Ζ’ Αντιπρόεδρος της Βουλής): Ευχαριστώ, κυρία Πρόεδρε.
Κυρία Υπουργέ, βλέπω ότι έχετε πολλή δουλειά σήμερα –σας είδα το πρωί στην τηλεόραση και τώρα εδώ- για να μας αναπτύξετε τις προτάσεις του Υπουργείου. Παρ’ όλα αυτά, υπάρχει ένα θέμα εξαιρετικά σημαντικό μέσα σε όλα αυτά, το οποίο έχει σχέση με την έρευνα.
Η ουσία της ερώτησής μας αφορά στο εξής: Ενώ τα δημόσια ερευνητικά κέντρα υποχρηματοδοτούνται, το Υπουργείο αναθέτει σε ξένη ιδιωτική εταιρία την αξιολόγηση του ελληνικού συστήματος έρευνας. Βεβαίως, για να είμαστε δίκαιοι, το Υπουργείο Παιδείας ανέθεσε με διαγωνισμό την υλοποίηση αυτού του έργου, σε μια μάλλον σοβαρή εταιρία, θα έλεγα, μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα με έδρα τη Βρετανία, με τον τίτλο «Αξιολόγηση του ελληνικού συστήματος έρευνας ενόψει του νέου θεσμικού πλαισίου για την έρευνα και την τεχνολογία στην Ελλάδα», έναντι 90.000 ευρώ.
Κυρία Υπουργέ, γνωρίζετε ότι τα ερευνητικά κέντρα έχουν αξιολογηθεί επανειλημμένα –από το 1995 από τις ελληνικές επιτροπές και από το 2000 και το 2005 από διεθνείς επιτροπές- και τα πορίσματα αυτών των αξιολογήσεων ποτέ δεν λήφθηκαν υπ' όψιν στη διαμόρφωση της ερευνητικής πολιτικής.
Για παράδειγμα, όταν τα πορίσματα εισηγούνται στην πολιτεία να αναβαθμίσει τις εγκαταστάσεις και τις υποδομές, να ανανεώσει το ανθρώπινο ερευνητικό δυναμικό, να δοθεί χρηματοδότηση, εν τούτοις μέχρι σήμερα δεν υπήρχε καμία ανταπόκριση στα πορίσματα αυτών των ερευνών. Επομένως, το θέμα δεν είναι αυτή ταύτη η διαδικασία αξιολόγησης, αλλά τελικός στόχος της όλης διαδικασίας είναι το πώς θα αξιοποιηθούν τα πορίσματα και οι πολιτικές που θα εφαρμοστούν.
Εμείς φοβούμεθα ότι στην προκειμένη περίπτωση έχουμε μια fast track αξιολόγηση με αντικείμενο τις επερχόμενες σχεδιαζόμενες συγχωνεύσεις-καταργήσεις των ερευνητικών κέντρων και ινστιτούτων και επίσης πολύ φοβούμεθα ότι θα βασίζεται κυρίως στα ποσοτικά στοιχεία της επίδοσης των ερευνητικών κέντρων και λιγότερα στα ακαδημαϊκά κριτήρια.
Τα ερωτήματα –και κλείνω, κυρία Πρόεδρε- είναι πρώτον, τι ακριβώς θα περιλαμβάνει «η αξιολόγηση του ελληνικού συστήματος έρευνας» που έχει ανατεθεί στην εν λόγω εταιρία και πώς κυρίως τα αποτελέσματα της αξιολόγησης αυτής θα συσχετιστούν με το νέο θεσμικό πλαίσιο για την έρευνα το οποίο έχετε εξαγγείλει από τον Ιούνιο του 2010. Σκοπεύει, δηλαδή, το Υπουργείο να φέρει νέο σχέδιο νόμου για την έρευνα και πότε;
Δεύτερον, υπάρχει κάποιο σχέδιο από την ηγεσία του Υπουργείου για συγχωνεύσεις και αναδιατάξεις στον ερευνητικό ιστό και πότε η ηγεσία του Υπουργείου σκοπεύει να ανοίξει τα χαρτιά της στην ερευνητική κοινότητα; Η εταιρία αυτή στο πλαίσιο του έργου που της έχει ανατεθεί θα προβεί και σε προτάσεις ανασυγκρότησης-αναδιάρθρωσης του ερευνητικού ιστού;
Ευχαριστώ.
ΠΡΟΕΔΡΕΥΟΥΣΑ (Βέρα Νικολαΐδου): Και εμείς σας ευχαριστούμε.
Το λόγο έχει η Υπουργός Παιδείας, Διά Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων κυρία Διαμαντοπούλου.
ΑΝΝΑ ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΥ (Υπουργός Παιδείας, Διά Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων): Ευχαριστώ, κυρία Πρόεδρε.
Καταρχήν, να ευχαριστήσω τον κύριο Αντιπρόεδρο για τη διευκόλυνση στην ώρα. Κύριε Αντιπρόεδρε, όπως πολύ σωστά παρατηρήσατε, η αξιολόγηση δεν είναι αυτοσκοπός ούτε είναι από μόνης της πολιτική. Είναι ένα εργαλείο πολιτικής.
Οι αξιολογήσεις των ερευνητικών κέντρων έχουν μια ιστορία, αλλά η τελευταία έγινε το 2005 και από τότε έχουν περάσει έξι χρόνια.
Αυτό, λοιπόν, το αναθέσαμε τώρα σε έναν –όπως πολύ σωστά είπατε- μη κερδοσκοπικό οργανισμό, που θεωρείται από τους πιο σοβαρούς σε ευρωπαϊκό επίπεδο στο θέμα της αξιολόγησης των ερευνητικών προγραμμάτων.
Ο στόχος είναι να έχουμε μία συγκροτημένη προσέγγιση όλων των αξιολογήσεων που έχουν γίνει. Όπως ξέρετε υπάρχουν φάκελοι, οι οποίοι είναι συγκεντρωμένοι στα γραφεία. Μόλις ανέλαβα είχα ζητήσει και να τους δω, αλλά και να παρουσιαστούν στην Επιτροπή Έρευνας και Τεχνολογίας οι αξιολογήσεις των ινστιτούτων.
Ζητήσαμε από το συγκεκριμένο οργανισμό να προβεί σε μια μελέτη η οποία θα λάβει υπόψη της και θα έχει έμφαση στις ερευνητικές επιδόσεις και των Ελλήνων ερευνητών με βάση τα στοιχεία που οι ίδιοι έχουν δώσει, δηλαδή να έχουμε μία πλήρη αποτύπωση του τοπίου, να έχουμε την αξιολόγηση κάθε κέντρου μόνου του, αλλά και της συνεργασίας των κέντρων μεταξύ τους, ώστε να δούμε τις ενέργειες και τα αποτελέσματα.
Βεβαίως, το δια ταύτα είναι να εντοπίσουμε μετά από αυτή την αξιολόγηση τα ισχυρά σημεία του ελληνικού συστήματος έρευνας, αλλά και τα αδύναμα στοιχεία, τα προβλήματα και τους επαπειλούμενους κινδύνους.
Όλη αυτή η αξιολόγηση γίνεται σαφώς σε μία πολύ δύσκολη περίοδο. Δηλαδή, όταν η αξιολόγηση καταλήγει στο «κάντε και άλλες υποδομές, πάρτε και άλλους ερευνητές, χρηματοδοτήστε τα ερευνητικά κέντρα», είναι μία πολύ εύκολη προσέγγιση. Αυτά δεν υπάρχουν. Δεν υπάρχουν επιπλέον πόροι. Υπάρχει πολύ μεγάλη δυσκολία σε πρόσληψη προσωπικού.
Θα πρέπει, λοιπόν, να δούμε τις συγκεκριμένες δομές που έχουμε, το πολύ σημαντικό ανθρώπινο δυναμικό που έχουμε και το πώς θα το οργανώσουμε και θα το αξιοποιήσουμε με τον καλύτερο δυνατό τρόπο ώστε να υπηρετήσουμε αυτό στο οποίο είμαστε ενταγμένοι. Ούτε τους ερευνητές ούτε τα ερευνητικά κέντρα. Πρέπει να υπηρετήσουμε την πολιτική της έρευνας, ώστε να έχει αποτελέσματα για τη χώρα και την επιστήμη.
ΠΡΟΕΔΡΕΥΟΥΣΑ (Βέρα Νικολαΐδου):  Σας ευχαριστώ.
Το λόγο έχει ο ερωτών Βουλευτής και Αντιπρόεδρος της Βουλής, κ. Κουράκης.
ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΚΟΥΡΑΚΗΣ (Ζ΄ Αντιπρόεδρος της Βουλής): Κυρία Υπουργέ, καταλαβαίνω αυτό που λέτε, αλλά από την άλλη μεριά πρέπει να ξέρουμε ότι οι σημαντικές περικοπές στον κρατικό προϋπολογισμό έχουν φέρει τα ερευνητικά κέντρα σε οριακό σημείο. Αδυνατούν να πληρωθούν οι ανελαστικές λειτουργικές δαπάνες, ΔΕΗ, φυσικό αέριο κλπ, ενώ σε κέντρα, όπως είναι το ΕΛΚΕΘΕ, έχουμε δει να καθυστερεί ακόμη και η καταβολή του μισθού των εργαζομένων. Καταλαβαίνετε ότι αυτό δεν μπορεί να συνεχιστεί.
Επιπλέον θα έλεγα ότι πέρα από το ΕΛΚΕΘΕ, που έχει απλήρωτο προσωπικό, το ερευνητικό κέντρο ΑΘΗΝΑ, το ερευνητικό προσωπικό του ΙΠΕΤ δεν έχει πληρωθεί καθόλου το 2011, ενώ το προσωπικό του Ινστιτούτου Επεξεργασίας Λόγου έχει απλήρωτους μισθούς από το 2010. Καταλαβαίνετε ότι χρειάζεται μία απάντηση για αυτό και μία υπόσχεση για την ταχύτερη πληρωμή των ερευνητών που εργάζονται στα κέντρα αυτά.
Όσον αφορά τη διαβούλευση και όλο αυτό που πάει να γίνει, θέλω να πω ότι τα κέντρα ενημερώθηκαν από τη Γενική Γραμματεία μόλις την Παρασκευή, που ήταν αργία, ενώ ήδη από σήμερα και όλη αυτή την εβδομάδα βρίσκονται εμπειρογνώμονες της εταιρείας στα δεκατρία ερευνητικά κέντρα για τους σκοπούς της αξιολόγησης.
Επομένως, αυτή η διαδικασία του κατεπείγοντος, που ακολουθείται από τη Γενική Γραμματεία, θεωρούμε ότι είναι απαράδεκτη.
Τα ερευνητικά κέντρα είναι πρακτικά ανενημέρωτα. Κανείς δεν τα έχει ενημερώσει για τα πλέον σημαντικά θέματα, όπως είναι τα κριτήρια για την εκτίμηση του επιστημονικού αποτελέσματος, καθώς η εταιρεία αυτή στο πλαίσιο του έργου που της έχει ανατεθεί, θα προβεί και σε προτάσεις ανασυγκρότησης και –φαντάζομαι- αναδιάρθρωσης. Πάνω σε αυτό θα ήθελα να μας ενημερώσετε.
Επίσης, να μας πείτε κυρίως τι σχέση ακριβώς θα έχουν τα αποτελέσματα αυτής της αξιολόγησης με το νέο θεσμικό πλαίσιο για την έρευνα, το οποίο είπαμε προηγουμένως.
Πολύ φοβόμαστε –και αυτό δεν είναι αδικαιολόγητο- ότι την ηγεσία του Υπουργείου την ενδιαφέρει περισσότερο να βρει πατήματα για εξοικονόμηση κονδυλίων και για κατάργηση ινστιτούτων, ίσως και ενός νέου Καλλικράτη και εδώ.
Το μόνο που έχουμε δει αυτή τη στιγμή, είναι να ανατίθενται έρευνες σε εταιρείες, όπως αυτή η πρόσφατη σε δανέζικη εταιρεία που μάλλον χάραξε τους πέντε τομείς-στόχους της ερευνητικής πολιτικής ή όπως αυτή που ο παραιτηθείς Γενικός Γραμματέας Έρευνας και Τεχνολογίας, κ. Μητσός, ανέθεσε σε εταιρεία συμβούλων βελγικού δικαίου τη χαρτογράφηση ερευνητικών φορέων της χώρας και πάλι έναντι 27 χιλιάδων ευρώ για εργασία τεσσάρων μηνών, παρ’ όλο που η Γενική Γραμματεία διέθετε αυτά τα στοιχεία.
Σ’ αυτές τις συγχωνεύσεις –και θα μου επιτρέψετε την κατάχρηση, απλώς δράττομαι της ευκαιρίας που είστε εδώ, αν και, βεβαίως, θα τα πούμε μετά και στην Επιτροπή- υπάρχει μία έντονη ανησυχία για τη συγχώνευση-κατάργηση των ειδικών σχολείων, των σχολείων δηλαδή ειδικής αγωγής. Καταλαβαίνετε ότι όλες αυτές οι συγχωνεύσεις δεν μπορούν να περιλαμβάνουν τα πάντα.
Ξέρω την ευαισθησία σας γι’ αυτό το ζήτημα. Οι μαθητές με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν όπως όλοι οι άλλοι μαθητές. Επειδή υπάρχουν σοβαρές πληροφορίες ότι ορισμένα Κ.Δ.Α.Υ. θα καταργηθούν και αυτό θα έχει σοβαρές επιπτώσεις στα παιδιά με τις ειδικές μαθησιακές ανάγκες, θα ήθελα και αυτό το ζήτημα να το λάβετε υπ’ όψιν.
Βεβαίως, δεν είναι στα πλαίσια της σημερινής ερώτησης, αλλά ενδεχομένως είναι στα πλαίσια της γενικότερης έγνοιας που έχετε για το όλο ζήτημα και θα ήθελα και σ’ αυτό –αν μπορείτε- να μας δώσετε μία απάντηση.
Σας ευχαριστώ.
ΠΡΟΕΔΡΕΥΟΥΣΑ (Βέρα Νικολαΐδου): Κι εμείς σας ευχαριστούμε.
Η Υπουργός Παιδείας, Διά Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων, κυρία Διαμαντοπούλου, έχει το λόγο.
ΑΝΝΑ ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΥ (Υπουργός Παιδείας, Διά Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων): Ευχαριστώ, κυρία Πρόεδρε.
Κύριε Αντιπρόεδρε, έχετε ένα παράδειγμα από ειδικό σχολείο, το οποίο συνενώνεται ή αλλάζει;
ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΚΟΥΡΑΚΗΣ (Ζ' Αντιπρόεδρος της Βουλής): Ξέρω ότι στη Θεσσαλονίκη και στην Αθήνα το Σχολείο Κωφών είναι σε μία ιδιαίτερη αναστάτωση. Θα επανέλθω με ερώτηση κανονικά με όλα τα στοιχεία. Απλώς, είναι ένας προϊδεασμός ότι οι συγχωνεύσεις δεν μπορούν να περιλαμβάνουν και ειδικά σχολεία. Φαντάζομαι ότι είναι και η δική σας θέση. Απλώς το λέω.
ΑΝΝΑ ΔΙΑΜΑΝΤΟΠΟΥΛΟΥ (Υπουργός Παιδείας, Διά Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων): Σας ευχαριστώ για την επισήμανση, γιατί συμφωνώ απολύτως. Δεν υπάρχει σχεδιασμός σε κανένα επίπεδο. Ίσα-ίσα, προχωράμε σε ίδρυση ειδικών σχολείων και στο σχέδιο νόμο που θα φέρουμε, έχουμε πολλές και ευνοϊκές διατάξεις που βοηθούν τη λειτουργία των ειδικών σχολείων.
Όσον αφορά το θέμα των ερευνητικών ινστιτούτων και τα επόμενα βήματα πολιτικής, οι πέντε τομείς στους οποίους αναφέρθηκα, είναι οι τομείς, οι οποίοι συνδέουν την έρευνα με την ανάπτυξη. Έχουν παρουσιαστεί από πέρυσι το καλοκαίρι και οφείλονται σε πολύ μεγάλο βαθμό σε έρευνες οι οποίες έγιναν από δημόσιο ινστιτούτο και μάλιστα της Θεσσαλονίκης.
Οι τομείς αυτοί συνδέουν την έρευνα με την ανάπτυξη, γιατί είναι η «πράσινη» ανάπτυξη, δηλαδή η ενέργεια, η αγροβιοτεχνολογία, ο κεντρικός –θα έλεγα- άξονας πάνω στον οποίο πρέπει να «χτίσει» ο αγροτικός τομέας, είναι ο χώρος της ιατρικής και των επιστημών υγείας, τα χημικά υλικά και η πληροφορική και η τεχνολογία. Είναι οι χώροι όπου θέλουμε να φέρουμε σε επαφή την ερευνητική κοινότητα και τα πανεπιστήμια με το σύλλογο των επιχειρήσεων στη χώρα.
Αυτός, όμως, είναι ο τομέας «έρευνα και ανάπτυξη». Βεβαίως, η έρευνα είναι η βασική έρευνα, όπου εδώ δεν μπορείς να ορίσεις τομείς. Αλλά, η κάθε χώρα πρέπει να αναδείξει τους άριστους των ερευνητών της, οι οποίοι και θα πρέπει να βοηθηθούν για να προωθήσουν την έρευνά τους.
Ποιοι είναι οι στόχοι; Προετοιμάζεται θεσμικό πλαίσιο. Έχουν γίνει τέσσερις μεγάλες διαδικασίες σε όλη τη χώρα το φθινόπωρο, όπου ακούσαμε, μετά από ερωτήματα, τα οποία είχαν δημοσιοποιηθεί, τις θέσεις της ερευνητικής κοινότητας. Υπάρχει το πρώτο υλικό, που έχει δοθεί σε επεξεργασία και στο Ε.Σ.Ε.Τ., στο Εθνικό Συμβούλιο Έρευνας και Τεχνολογίας. Έχουν τεθεί και στο Ε.Σ.Ε.Τ. τα ερωτήματα για να μας κατατεθούν. Και η δουλειά που κάνει ο συγκεκριμένος Οργανισμός, δεν είναι να μπαίνει να κάνει μία σε βάθος αξιολόγηση του κάθε Ινστιτούτου. Δεν μπορεί να γίνει αυτό μέσα σε τρεις μήνες, ούτε με αυτόν τον τρόπο η αξιολόγηση. Γίνεται μία -όπως είπα- επισκόπηση, μία συγκριτική διαδικασία όλων των αξιολογήσεων και των δεδομένων, που έχουν τεθεί υπ’ όψιν του Υπουργείου, ώστε να έχουμε την απεικόνιση του χάρτη των δυνατοτήτων και των αδυναμιών του συστήματος για να προχωρήσουμε και σε νέο θεσμικό πλαίσιο και σε νέο ερευνητικό χάρτη.
Αυτό το έχουμε πει από την αρχή. Το πώς θα γίνει αυτός ο νέος χάρτης των ερευνητικών ινστιτούτων και κέντρων, θα λάβει υπ’ όψιν του –όπως είπα- πάνω απ’ όλα τους στόχους που πρέπει να εξυπηρετήσουν σε σχέση με την επιστήμη και την παραγωγή και, βέβαια, μετά από ευρύτατη συζήτηση, που θα αφορά και την Ερευνητική και την Πανεπιστημιακή Κοινότητα, αλλά και τον παραγωγικό ιστό της χώρας.
Ευχαριστώ.